Bảo hiểm liên kết chung và liên kết đơn vị khác nhau?

Nếu bạn đang hỏi “bảo hiểm liên kết chung và liên kết đơn vị khác nhau thế nào?”, điểm quan trọng nhất nằm ở cách đầu tư phần phí được phân bổ. Với liên kết chung, doanh nghiệp bảo hiểm quản lý một quỹ chung và công bố lãi suất ghi nhận theo cơ chế của sản phẩm. Với liên kết đơn vị, người tham gia lựa chọn một hoặc nhiều quỹ, còn giá trị tài khoản thay đổi trực tiếp theo giá đơn vị quỹ.

Cả hai đều là bảo hiểm nhân thọ có yếu tố bảo vệ và tích lũy hoặc đầu tư. Tuy nhiên, đây không phải sản phẩm gửi tiết kiệm. Không phải toàn bộ phí đóng vào đều được đầu tư, và giá trị nhận về có thể khác đáng kể so với tổng phí đã nộp.

Khác biệt cốt lõi giữa hai loại bảo hiểm

Bảo hiểm liên kết chung đưa phần phí được phân bổ vào quỹ liên kết chung do doanh nghiệp bảo hiểm quản lý. Người tham gia không trực tiếp chọn từng danh mục đầu tư. Lãi đầu tư được ghi nhận vào giá trị tài khoản theo mức công bố và quy tắc của hợp đồng; một số sản phẩm có mức lãi suất đầu tư tối thiểu được bảo đảm theo điều khoản.

Bảo hiểm liên kết đơn vị dùng phần phí được phân bổ để mua đơn vị của các quỹ liên kết đơn vị. Người tham gia thường có quyền lựa chọn quỹ, tỷ lệ phân bổ và chuyển đổi giữa các quỹ theo điều kiện hợp đồng. Giá trị tài khoản tăng hoặc giảm theo giá đơn vị quỹ, vì vậy rủi ro thị trường được phản ánh rõ hơn.

Nói ngắn gọn:

• Liên kết chung: doanh nghiệp bảo hiểm quyết định hoạt động đầu tư của quỹ chung; người tham gia nhận lãi theo cơ chế công bố của sản phẩm.
• Liên kết đơn vị: người tham gia chọn quỹ và chịu kết quả tăng hoặc giảm của giá đơn vị quỹ.
• Cả hai: phí bảo hiểm được khấu trừ theo hợp đồng trước hoặc trong quá trình hình thành giá trị tài khoản.

Người muốn tìm hiểu sâu hơn về cơ chế của loại hình thứ nhất có thể tham khảo một kế hoạch bảo hiểm liên kết chung linh hoạt, nhưng vẫn cần đọc đúng bộ tài liệu áp dụng cho hợp đồng dự định tham gia.

So sánh bảo hiểm liên kết chung và liên kết đơn vị

Tiêu chí	Bảo hiểm liên kết chung	Bảo hiểm liên kết đơn vị
Nơi đầu tư	Quỹ liên kết chung	Một hoặc nhiều quỹ liên kết đơn vị
Người quyết định danh mục	Doanh nghiệp bảo hiểm quản lý quỹ	Người tham gia chọn quỹ trong danh sách được cung cấp
Cách ghi nhận kết quả	Lãi suất công bố theo cơ chế hợp đồng	Giá đơn vị quỹ tăng hoặc giảm theo tài sản của quỹ
Mức độ biến động	Thường ít thể hiện biến động trực tiếp hơn	Biến động rõ theo từng quỹ và thị trường
Bảo đảm đầu tư	Có thể có mức lãi suất tối thiểu nếu điều khoản quy định	Thông thường không bảo đảm giá đơn vị quỹ hoặc lợi nhuận đầu tư
Quyền chuyển quỹ	Không trực tiếp chọn danh mục trong quỹ chung	Thường được chuyển đổi giữa các quỹ theo quy định
Yêu cầu theo dõi	Theo dõi lãi suất công bố, phí và giá trị tài khoản	Theo dõi giá quỹ, mức rủi ro, cơ cấu phân bổ và phí
Phù hợp tương đối	Người ưu tiên cơ chế dễ theo dõi, ít tự quản lý danh mục	Người hiểu biến động thị trường và muốn chủ động chọn quỹ

Bảng trên mô tả cơ chế phổ biến, không thay thế quy tắc và điều khoản của từng sản phẩm. Quyền lợi bảo hiểm, mức bảo đảm, danh sách quỹ và biểu phí có thể khác nhau giữa các hợp đồng.

Phí bảo hiểm được phân bổ như thế nào?

Một hiểu lầm thường gặp là toàn bộ phí bảo hiểm sẽ được đưa vào quỹ. Trên thực tế, hợp đồng có thể áp dụng phí ban đầu hoặc tỷ lệ phân bổ khác nhau cho phí cơ bản và phí đóng thêm.

Có thể hình dung theo công thức khái quát:

Phí được phân bổ = phí đã đóng − các khoản phí bị khấu trừ trước khi phân bổ

Sau khi được phân bổ:

• Với quỹ liên kết chung, khoản tiền này được ghi nhận vào giá trị tài khoản và hưởng lãi theo cơ chế của sản phẩm.
• Với quỹ liên kết đơn vị, khoản tiền này được dùng để mua số đơn vị quỹ tương ứng theo giá áp dụng tại ngày định giá hoặc ngày giao dịch được quy định.

Ngoài khoản khấu trừ ban đầu, hợp đồng có thể tiếp tục trừ phí bảo hiểm rủi ro, phí quản lý hợp đồng và các khoản phí khác từ giá trị tài khoản. Vì vậy, số tiền đang đầu tư không nhất thiết bằng tổng phí đã nộp.

Nếu mục tiêu chính là tích lũy, người tham gia nên phân biệt rõ sản phẩm liên kết đầu tư với các hình thức khác và tìm hiểu bảo hiểm tích lũy là gì trước khi so sánh.

Giá trị tài khoản được hình thành ra sao?

Đối với quỹ liên kết chung

Giá trị tài khoản thường được hình thành từ:

• Phần phí bảo hiểm đã được phân bổ.
• Khoản lãi đầu tư được ghi nhận theo lãi suất công bố.
• Phí đóng thêm đã được phân bổ, nếu hợp đồng cho phép.
• Các khoản thưởng hoặc quyền lợi khác nếu được ghi rõ trong hợp đồng.
• Các khoản khấu trừ phí, rút tiền và quyền lợi đã chi trả từ tài khoản.

Công thức khái quát có thể hiểu là:

Giá trị tài khoản = số tiền đã phân bổ + lãi được ghi nhận − phí và các khoản đã rút

Lãi suất công bố trong quá khứ không phải cam kết cho tương lai, trừ phần tối thiểu được bảo đảm rõ trong quy tắc và điều khoản.

Đối với quỹ liên kết đơn vị

Giá trị tài khoản được tính dựa trên số đơn vị đang nắm giữ và giá của từng quỹ:

Giá trị tài khoản = tổng số đơn vị của từng quỹ × giá đơn vị quỹ tương ứng

Số đơn vị có thể giảm khi doanh nghiệp bảo hiểm bán đơn vị quỹ để khấu trừ các khoản phí định kỳ hoặc thực hiện yêu cầu rút tiền. Giá đơn vị quỹ có thể tăng hoặc giảm tùy theo giá trị tài sản của quỹ sau khi phản ánh các chi phí liên quan.

Giá trị tài khoản cũng không đồng nghĩa với số tiền nhận được khi chấm dứt hợp đồng. Giá trị hoàn lại còn phụ thuộc vào phí chấm dứt, khoản nợ, khoản rút trước đó và quy định cụ thể. Người tham gia có thể sử dụng hướng dẫn tra cứu giá trị hoàn lại bảo hiểm nhân thọ để biết những thông tin cần đối chiếu.

Khoản nào được bảo đảm và không được bảo đảm?

Đây là phần cần đọc kỹ nhất khi đánh giá rủi ro đầu tư bảo hiểm nhân thọ.

Với bảo hiểm liên kết chung

Các nội dung có thể được bảo đảm gồm quyền lợi bảo hiểm hoặc mức lãi suất đầu tư tối thiểu, nhưng chỉ khi được ghi rõ trong hợp đồng. Phần lãi vượt mức tối thiểu, lãi suất minh họa và giá trị tài khoản dự kiến thường không phải cam kết chắc chắn.

Không nên hiểu việc có mức lãi suất tối thiểu là toàn bộ số phí đã đóng được bảo toàn. Giá trị tài khoản vẫn chịu ảnh hưởng của phí ban đầu, phí bảo hiểm rủi ro, phí quản lý và việc rút tiền.

Với bảo hiểm liên kết đơn vị

Giá đơn vị quỹ và lợi nhuận đầu tư thường không được bảo đảm. Khi thị trường giảm hoặc danh mục của quỹ hoạt động không thuận lợi, giá trị tài khoản có thể giảm.

Điều này không có nghĩa mọi quyền lợi của hợp đồng đều không được bảo đảm. Quyền lợi tử vong hoặc quyền lợi bảo vệ khác có thể được xác định theo công thức trong hợp đồng. Cần tách riêng hai vấn đề:

• Quyền lợi bảo hiểm: chi trả khi xảy ra sự kiện thuộc phạm vi bảo hiểm và đáp ứng điều kiện hợp đồng.
• Kết quả đầu tư: phụ thuộc cơ chế quỹ, phí và diễn biến tài sản đầu tư.

Bản minh họa có thể trình bày nhiều kịch bản, nhưng đó không phải lời hứa chắc chắn về giá trị nhận được. Hãy tìm các cụm từ như “được bảo đảm”, “không được bảo đảm”, “giả định” và “minh họa” trong tài liệu.

Các loại phí cần kiểm tra trước khi tham gia

Tùy sản phẩm, hợp đồng có thể áp dụng một số loại phí sau:

1. Phí ban đầu hoặc phí phân bổ: được khấu trừ trước khi phần phí còn lại vào tài khoản.
2. Phí bảo hiểm rủi ro: chi trả cho quyền lợi bảo vệ; mức phí có thể thay đổi theo tuổi, số tiền bảo hiểm và các yếu tố được quy định.
3. Phí quản lý hợp đồng: khoản khấu trừ định kỳ để duy trì hợp đồng.
4. Phí quản lý quỹ: chi phí quản lý hoạt động đầu tư của quỹ; cách phản ánh vào giá trị quỹ cần xem trong tài liệu sản phẩm.
5. Phí chuyển đổi quỹ: có thể phát sinh khi số lần chuyển quỹ vượt quyền miễn phí hoặc điều kiện cho phép.
6. Phí rút tiền: có thể áp dụng khi rút một phần giá trị tài khoản.
7. Phí chấm dứt hợp đồng: có thể làm giảm giá trị hoàn lại, đặc biệt khi kết thúc hợp đồng sớm.
8. Phí của quyền lợi bổ trợ: áp dụng nếu tham gia thêm các quyền lợi ngoài sản phẩm chính.

Không phải hợp đồng nào cũng có đầy đủ các khoản phí trên hoặc áp dụng giống nhau. Cần xem biểu phí, thời điểm khấu trừ, quyền điều chỉnh phí và mức tối đa được phép áp dụng.

Nên chọn liên kết chung hay liên kết đơn vị?

Không có loại hình tốt hơn cho mọi người. Lựa chọn nên dựa trên khả năng tài chính, nhu cầu bảo vệ, hiểu biết đầu tư và mức chấp nhận biến động.

Có thể cân nhắc liên kết chung khi

• Muốn doanh nghiệp bảo hiểm quản lý hoạt động đầu tư của quỹ.
• Không muốn tự chọn và thường xuyên điều chỉnh danh mục.
• Ưu tiên cơ chế ghi nhận lãi dễ theo dõi hơn.
• Hiểu rằng lãi công bố có thể thay đổi và phí vẫn ảnh hưởng đến giá trị tài khoản.

Có thể cân nhắc liên kết đơn vị khi

• Muốn lựa chọn quỹ theo mức chấp nhận rủi ro.
• Có khả năng theo dõi biến động và duy trì kế hoạch dài hạn.
• Chấp nhận giá trị tài khoản có thể giảm, kể cả thấp hơn tổng phí đã đóng.
• Hiểu đặc điểm của từng quỹ thay vì chỉ nhìn vào kết quả trong quá khứ.

Không nên quyết định chỉ vì

• Bản minh họa cho thấy giá trị tương lai hấp dẫn.
• Quỹ từng có kết quả tốt trong một giai đoạn.
• Người tư vấn mô tả sản phẩm như một khoản tiết kiệm chắc chắn.
• Phí đóng ban đầu phù hợp nhưng chưa đánh giá khả năng duy trì dài hạn.
• Chỉ chú ý đến đầu tư mà bỏ qua số tiền bảo hiểm, loại trừ và điều kiện chi trả.

Cách đọc tài liệu sản phẩm trước khi quyết định

Trước khi ký hợp đồng, nên yêu cầu và đối chiếu các tài liệu công khai, chính thức của đúng sản phẩm dự định tham gia.

Bước 1: Xác định mục tiêu chính

Làm rõ nhu cầu ưu tiên là bảo vệ thu nhập, dự phòng cho người phụ thuộc hay kết hợp đầu tư. Nếu mục tiêu bảo vệ là chính, hãy xem quyền lợi và loại trừ trước khi xem lợi nhuận minh họa.

Bước 2: Kiểm tra dòng tiền thực tế

Đối chiếu:

• Phí dự kiến đóng từng kỳ.
• Phần phí được phân bổ vào tài khoản.
• Các khoản phí bị khấu trừ.
• Điều kiện đóng thêm, tạm ngừng đóng hoặc thay đổi phí.
• Hậu quả khi giá trị tài khoản không đủ để khấu trừ phí.

Bước 3: Đọc phần bảo đảm và không bảo đảm

Đánh dấu riêng quyền lợi nào có cam kết trong hợp đồng và giá trị nào chỉ là minh họa. Không dùng mức lợi nhuận giả định để kết luận chắc chắn về số tiền tương lai.

Bước 4: Xem tài liệu của quỹ

Với quỹ liên kết đơn vị, cần kiểm tra mục tiêu đầu tư, nhóm tài sản, mức độ rủi ro, phí quản lý, nguyên tắc định giá, tần suất công bố giá và quy định chuyển quỹ.

Với quỹ liên kết chung, cần kiểm tra chính sách đầu tư, cơ chế công bố lãi suất, mức tối thiểu nếu có và cách ghi nhận lãi vào tài khoản.

Bước 5: Đọc quy định rút tiền và chấm dứt

Việc rút tiền có thể làm giảm giá trị tài khoản, ảnh hưởng quyền lợi bảo hiểm hoặc khiến hợp đồng khó duy trì. Chấm dứt sớm cũng có thể dẫn đến giá trị nhận về thấp hơn phí đã đóng.

Bước 6: Lưu tài liệu đã dùng để tư vấn

Nên lưu quy tắc và điều khoản, bảng minh họa, biểu phí, tài liệu giới thiệu quỹ, giấy yêu cầu bảo hiểm và các xác nhận liên quan. Khi nội dung tư vấn bằng lời khác với hợp đồng, căn cứ giải quyết quyền lợi vẫn là hồ sơ và điều khoản có hiệu lực.

Câu hỏi thường gặp

Liên kết chung có chắc chắn không bị lỗ?

Không nên kết luận như vậy. Dù hợp đồng có thể quy định lãi suất đầu tư tối thiểu, giá trị tài khoản vẫn bị ảnh hưởng bởi các loại phí, khoản rút tiền và thời gian duy trì. Nếu chấm dứt sớm, số tiền nhận lại có thể thấp hơn tổng phí đã đóng.

Liên kết đơn vị có thể mất toàn bộ giá trị tài khoản không?

Giá trị tài khoản chịu biến động theo giá đơn vị quỹ và các khoản phí. Mức giảm thực tế phụ thuộc danh mục, thị trường, thời gian duy trì và hoạt động rút tiền. Cần đọc tài liệu quỹ để hiểu rủi ro thay vì suy đoán từ tên quỹ.

Có thể chuyển từ quỹ rủi ro cao sang quỹ thận trọng hơn không?

Bảo hiểm liên kết đơn vị thường cho phép chuyển đổi giữa các quỹ được cung cấp, nhưng số lần, thời điểm xử lý và phí chuyển đổi phụ thuộc hợp đồng. Chuyển quỹ sau khi thị trường giảm cũng có thể hiện thực hóa phần suy giảm giá trị, nên không nên điều chỉnh chỉ dựa trên biến động ngắn hạn.

Giá trị tài khoản có phải quyền lợi bồi thường bảo hiểm không?

Không. Giá trị tài khoản là phần giá trị tích lũy hoặc đầu tư trong hợp đồng. Quyền lợi bảo hiểm là khoản chi trả khi xảy ra sự kiện được bảo hiểm và đáp ứng điều kiện. Tùy sản phẩm, công thức quyền lợi có thể liên quan đến số tiền bảo hiểm, giá trị tài khoản hoặc cả hai.

Tóm lại, sự khác nhau giữa bảo hiểm liên kết chung và liên kết đơn vị tập trung ở quyền lựa chọn quỹ, cách hình thành giá trị tài khoản và mức độ người tham gia chịu biến động đầu tư. Trước khi quyết định, hãy so sánh quyền lợi bảo vệ, toàn bộ biểu phí, phần được bảo đảm, phần không được bảo đảm và khả năng duy trì hợp đồng trong dài hạn.